मासे खाणे हे आरोग्यासाठी उत्तम मानले जाते, पण तुम्ही कोणते मासे निवडता यावर तुमचे आरोग्य अवलंबून असते. तुमच्या मागणीनुसार, या विषयावर एक सखोल आणि माहितीपूर्ण लेख खालीलप्रमाणे आहे:
तुम्ही मासे खात असाल… पण हे ५ मासे खात नसाल तर शरीर आतून कमकुवत होतंय! डॉक्टरांनीच दिला इशारा
मासे हा केवळ मांसाहाराचा एक प्रकार नसून ते निसर्गाकडून मिळालेले एक ‘सुपरफूड’ आहे. अनेक लोक चवीसाठी मासे खातात, परंतु आरोग्याच्या दृष्टीने विचार केल्यास माशांमध्ये असलेली प्रथिने (Proteins) आणि ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड्स शरीरासाठी अत्यंत आवश्यक असतात. अलीकडेच आहारतज्ज्ञ आणि डॉक्टरांनी एक धोक्याचा इशारा दिला आहे की, जर तुमच्या आहारात विशिष्ट प्रकारच्या माशांचा समावेश नसेल, तर तुमचे शरीर आतून हळूहळू कमकुवत होऊ शकते. विशेषतः हाडे, हृदय आणि मेंदूच्या आरोग्यासाठी काही विशिष्ट मासे खाणे अनिवार्य आहे.
१. रावस (Indian Salmon): ओमेगा-३ चा खजिना
रावस हा मासा केवळ चवीला उत्तम नसून तो पोषक तत्वांचा राजा मानला जातो. यात ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड्सचे प्रमाण प्रचंड असते. डॉक्टरांच्या मते, ओमेगा-३ हे आपल्या शरीरातील रक्तवाहिन्या लवचिक ठेवण्यास मदत करते, ज्यामुळे हृदयविकाराचा धोका कमी होतो. जर तुमच्या शरीरात ओमेगा-३ ची कमतरता असेल, तर तुम्हाला सतत थकवा जाणवणे, सांधेदुखी आणि विसर पडणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. आठवड्यातून किमान एकदा रावस खाल्ल्याने शरीरातील खराब कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी होण्यास मदत होते.
२. बांगडा (Mackerel): मेंदू आणि हाडांचे रक्षण
अनेकजण बांगडा हा स्वस्त मासा म्हणून त्याकडे दुर्लक्ष करतात, पण हा सर्वात पौष्टिक माशांपैकी एक आहे. बांगड्यामध्ये व्हिटॅमिन ‘डी’ आणि सेलेनियम मुबलक प्रमाणात असते. सध्याच्या काळात व्हिटॅमिन डी च्या कमतरतेमुळे अनेकांची हाडे ठिसूळ होत आहेत. बांगडा खाल्ल्याने शरीराला नैसर्गिकरित्या व्हिटॅमिन डी मिळते, जे हाडांना मजबूती देते. तसेच, यात असलेले ‘डोकोसाहेक्साएनोइक ॲसिड’ (DHA) मेंदूची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी आणि स्मरणशक्ती तेज करण्यासाठी अत्यंत गुणकारी ठरते.
३. पापलेट (Pomfret): प्रथिनांचे उत्तम स्त्रोत
पापलेट हा सर्वांचा लाडका मासा असला तरी त्याचे आरोग्यदायी फायदे खूप जास्त आहेत. यात ‘लिन प्रोटीन’ (Lean Protein) असते, जे स्नायूंच्या बांधणीसाठी आवश्यक आहे. वाढत्या वयानुसार शरीरातील स्नायू कमकुवत होऊ लागतात, अशा वेळी पापलेटसारख्या माशांचा आहारात समावेश करणे फायदेशीर ठरते. पापलेटमध्ये कॅल्शियम आणि आयोडिनचे प्रमाणही चांगले असते, जे थायरॉईड ग्रंथींचे कार्य सुरळीत ठेवण्यास आणि चयापचय (Metabolism) सुधारण्यास मदत करते.
४. सुरमई (King Fish): रक्ताची कमतरता दूर करण्यासाठी
सुरमईमध्ये व्हिटॅमिन बी-१२ आणि लोह (Iron) मोठ्या प्रमाणात आढळते. भारतात महिला आणि मुलांमध्ये रक्ताल्पता (Anemia) ही मोठी समस्या आहे. सुरमई मासा खाल्ल्याने शरीरातील लाल रक्तपेशी वाढण्यास मदत होते, ज्यामुळे दिवसभर उत्साह टिकून राहतो. डॉक्टरांच्या मते, शरीरातील अंतर्गत ताकद वाढवण्यासाठी आणि रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करण्यासाठी सुरमई हा एक उत्तम पर्याय आहे. मात्र, सुरमई खाताना ती फ्राय करण्याऐवजी त्याचे कालवण (Curry) खाणे अधिक आरोग्यदायी ठरते.
५. तारली (Sardines): लहान पण गुणकारी
तारली हा आकाराने लहान असलेला मासा शरीरासाठी एक पॉवरहाऊस आहे. यात नैसर्गिक तेल असते जे त्वचेची चमक राखण्यासाठी आणि डोळ्यांचे आरोग्य सुधारण्यासाठी उपयुक्त ठरते. तारलीमध्ये हाडांचा चुरा किंवा मऊ काटे असतात, जे कॅल्शियमचा उत्तम स्त्रोत आहेत. जर तुम्हाला सांधेदुखीचा त्रास असेल किंवा नजर कमकुवत होत असेल, तर तारली माशाचा आहारात समावेश करणे डॉक्टरांनी अत्यंत आवश्यक मानले आहे.
सावधानता: मासे खाताना काय काळजी घ्यावी?
मासे खाणे फायदेशीर असले तरी ते ताजे असणे अत्यंत गरजेचे आहे. शिळे किंवा रसायने लावून टिकवलेले मासे खाल्ल्याने अन्नातून विषबाधा (Food Poisoning) होऊ शकते. तसेच, मासे नेहमी वाफवून किंवा कमी तेलात शिजवून खावेत. जास्त प्रमाणात डीप फ्राय केल्याने त्यातील पोषक तत्वे नष्ट होतात. ज्यांना युरिक ॲसिड किंवा किडनीचे त्रास आहेत, त्यांनी आपल्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच माशांचे प्रमाण निश्चित करावे.
जर तुम्हाला दीर्घायुषी आणि निरोगी राहायचे असेल, तर या ५ माशांचा आपल्या जेवणात नियमित समावेश करा. शरीराची अंतर्गत शक्ती टिकवून ठेवण्यासाठी केवळ व्यायाम पुरेसा नसून, अशा पोषक आहाराची जोड असणे अनिवार्य आहे. मासे खा, तंदुरुस्त राहा!
