आपल्या प्रत्येकाच्या आयुष्यात अशी काही माणसे असतात, ज्यांचे कामच मुळी आपल्याला त्रास देणे, टोमणे मारणे किंवा विनाकारण ‘टेन्शन’ देणे असते. मग ते ऑफिसमधील सहकारी असोत, नात्यातील लोक असोत किंवा शेजारी. अशा लोकांना आपण जेव्हा उत्तर द्यायला जातो, तेव्हा वाद वाढतात आणि आपलाच मनस्ताप वाढतो.
पण तुम्हाला माहित आहे का? अशा लोकांना धडा शिकवण्यासाठी आरडाओरडा करण्याची गरज नसते. तुमचे ‘शांत राहणे’ हेच त्यांच्यासाठी सर्वात मोठे उत्तर असू शकते. जाणून घेऊया असे १० सायकोलॉजिकल (मानसशास्त्रीय) उपाय, ज्यामुळे समोरचा माणूस गार होईल आणि तुमचे मानसिक स्वास्थ्यही टिकून राहील.
१. ‘शांततेचे शस्त्र’ वापरा (The Power of Silence)
जेव्हा एखादी व्यक्ती तुम्हाला रागाच्या भरात काहीतरी बोलते, तेव्हा ती तुमच्याकडून ‘प्रतिक्रिये’ची अपेक्षा करत असते. त्यांना वाटते तुम्हीही भांडाल. पण अशा वेळी तुम्ही एकदम शांत राहिलात आणि त्यांच्याकडे बघून काहीच बोलला नाहीत, तर त्यांचा अहंकार दुखावला जातो. तुमची शांतता त्यांना अस्वस्थ करते.
२. दुर्लक्ष करा (Ignore Them Completely)
ज्याप्रमाणे आपण रस्त्यावरील भुंकणाऱ्या कुत्र्यांकडे लक्ष देत नाही, तसेच काही लोकांकडे दुर्लक्ष करायला शिका. जेव्हा तुम्ही त्यांच्या बोलण्याकडे किंवा कृतीकडे लक्ष देत नाही, तेव्हा त्यांना स्वतःचे महत्त्व कमी झाल्यासारखे वाटते. “तुझ्या असण्याने किंवा नसण्याने मला काहीच फरक पडत नाही,” हा संदेश तुमच्या वागण्यातून द्या.
३. चेहऱ्यावर गोड हास्य ठेवा (Kill Them with Kindness)
समोरचा तुम्हाला अपमानित करण्यासाठी बोलत असेल आणि तुम्ही मात्र हसून, “अच्छा, तुझं मत अस आहे का? ठीक आहे!” असे शांतपणे म्हणालात, तर समोरचा जळफळाट होतो. तुमचे हास्य हे त्यांच्यासाठी सर्वात मोठी शिक्षा आहे. कारण त्यांना तुम्हाला दुखी बघायचे असते आणि तुम्ही आनंदी दिसलात की त्यांचा प्लॅन फेल होतो.
४. प्रतिप्रश्न विचारा (Ask Counter Questions)
जर कोणी तुम्हाला टोमणे मारत असेल, तर रागावण्याऐवजी त्यांनाच शांतपणे प्रश्न विचारा. उदा. “हे बोलून तुला नक्की काय सिद्ध करायचे आहे?” किंवा “तुला असे का वाटते?” जेव्हा तुम्ही थेट प्रश्न विचारता, तेव्हा समोरचा गोंधळतो आणि बॅकफूटवर येतो.
५. ‘नाही’ म्हणायला शिका (Set Boundaries)
टेन्शन देणारी लोकं अनेकदा आपला फायदा घेतात कारण आपण त्यांना ‘नाही’ म्हणत नाही. स्वतःच्या सीमा (Boundaries) ठरवा. जर कोणी मर्यादा ओलांडत असेल, तर डोळ्यात डोळे घालून स्पष्ट सांगा, “मला तुझी ही पद्धत आवडली नाही, पुन्हा माझ्याशी असे बोलू नकोस.” हे बोलताना आवाज चढवू नका, फक्त कडक शब्दांत सांगा.
६. त्वरित प्रतिक्रिया देऊ नका (Don’t React Instantly)
टेन्शन देणाऱ्या व्यक्तीचा उद्देशच तुमचा तोल घालवणे असतो. त्यामुळे ते काहीही बोलले तरी लगेच उत्तर देऊ नका. १० सेकंद थांबा. दीर्घ श्वास घ्या. यामुळे तुमचे डोके शांत राहते आणि तुम्ही रागाच्या भरात चुकीचे काही बोलत नाही. तुमचे नियंत्रण पाहून समोरचा माणूस हतबल होतो.
७. स्वतःच्या प्रगतीवर लक्ष द्या (Success is the Best Revenge)
लोकांच्या बोलण्याने खचून जाण्यापेक्षा ती ऊर्जा स्वतःच्या कामात लावा. जेव्हा तुम्ही आयुष्यात यशस्वी होता, पुढे जाता, तेव्हा तुमच्यावर जळणारे लोक आपोआप मागे पडतात. तुमची प्रगती हीच त्यांच्या थोबाडीत मारलेली चपराक असते.
८. विषय बदला (Change the Topic)
जर कोणी मुद्दाम जुन्या गोष्टी उकरून काढत असेल किंवा तुम्हाला त्रास होईल असे बोलत असेल, तर हुशारीने विषय बदला. जसे की, “अरे ते जाऊ दे, आजचे हवामान किती छान आहे ना?” किंवा “तुझे काम कसे चालले आहे?” यामुळे त्यांना समजते की त्यांच्या बोलण्याला तुम्ही किंमत देत नाही आहात.
९. त्यांना ‘तर्काने’ हरवा (Use Logic)
भावनिक होऊ नका. अशा लोकांशी बोलताना फक्त मुद्द्याचे (Facts) बोला. जेव्हा तुम्ही लॉजिकली बोलता, तेव्हा समोरच्याकडे वादासाठी काहीच उरत नाही.
१०. स्वतःच्या रिमोट कंट्रोलचे मालक व्हा
सर्वात महत्त्वाचे – तुमचा मूड खराब करण्याचा अधिकार दुसऱ्याला देऊ नका. समोरचा काहीही बोलला तरी “मी माझ्या मजेत राहणार,” हे स्वतःला सांगा. जेव्हा तुम्ही स्वतःवर प्रेम करता, तेव्हा दुसऱ्यांचे विषारी शब्द तुम्हाला स्पर्शही करू शकत नाहीत.